TABṚAT I USEQQAMU AƔELNAW N LAƐḌIL N LIBYA
Yeffγ-d ass: 11/09/11


  • I tmassiwin d imassiwen iɛeggalen n Useqqamu Aɣelnaw n Laɛḍil

    A yessetma, a yetma,

    Nukni s yiɣelnawen izzayriyen ittnaɣen ɣef tugdut di tmurt-nnsen, aqla-ɣ yid-wen. Qbel yakan, nella ɣer tama n yimesbaniyen itunsiyen d imaṣriyen. Ass-a, ur nessusem ara sdat taweḥcit yewten iɣerfanen n Surya akked Yaman. Amennuɣ-nnwen, win-nneɣ d win n meṛṛa yegduden n wanẓul meṛṛa myaɛdalen di tmukrist, ssawalen i yiwen yiswi aɣelnaw akk d temnaḍt : aslelli n tmura-nneɣ akken ma llant seg nniḍamat isertanen yellan ddaw terbaɛt n lɛeṣkar iḥekmen s zzur, issexdamen tijɛal, ur sɛin tamuɣli ɣer sdat, ad ddun di lecɣal anda aɣerfan ad yili d anefray u d aɛeggal n waful amazday. Ḥala imḍebren ittwaɛezlen yugin ad walin d akken di tmura-nneɣ daɣen, amezruy aɣerfan yedda deg ubris-is.

    Akkin i temnaḍt-nneɣ, Iraniyen, Ivoiriyen qqublen d tenɣest s lemlak yemxallafen, imsbaṭliyen iten-iṛekḍen mbla acaraɛ-nnsen.
    Di yal tama, s immal d amennuɣ deg unnar azzayri, akabar-nneɣ yella ar yidis n wid yettnaɣen u yebɛed ɣef udabu n Lezzayer, netta i yellan yedda deffir imsbaṭliyen. S tidett, wid iḥekmen di Lezzayer, iɣunzan azalen d imenzayen i ineǧṛen abrid i timmunent n wegdud-nneɣ, ṭtfen afus u ttkemmilen akbal n yimesbaṭliyen n Thran, n Abidjan, n Tunis, n Qahira, n Tripoli, n Sanɛa, n Damas neɣ n Xartum.

    Di tsaɛett agi, Ilibiyen aten-an deg ubrid n tifin n tifrat i tlata n wuguren s wazal-nnsen anda mazal izzayriyen ttidiren-ten :
    1- Aseɣli n tadictaturit taɛessekrit n waṭas n yiseggasen ;
    2- Aggay n yinutablen iqdimen n nniḍam ur ixnunsen ara ugar ad bibben tamasit-nnsen deg umezruy akken ad ddun di tnekra tagrawliwt ;
    3- Amuger n tamiwin tisartiyin yemxallafen deg yiwen umussu ameslellay amagday.

    Di tnekriwin agi n wegdud Alibi, iɣelnawen izzayriyen ufan yiwen uɣbalu n usgiwan d usirem. Ad nefk azul i gmatneɣ agdud yesɣersen leqyud n zzur, aqla-ɣ nettwali s leḥdar amek iteddu akken ad neṭṭef ayen ara inefɛen deg umennuɣ-nneɣ, d ayen ara yefken tagnitt i usnerni-is di temnaḍt n Tefriqt ugafa. S waya, d lwaǧeb fella-ɣ akken ad neṣṣiweḍ tiɣri n tirrugza n ameneɣan ilibiyen mbla ma nettu ad newwet di lḥers d-yeɣlin fella-sen deg iberdan n lemxalṭa taɣelnawt neɣ tagraɣlant.

    A yessetma, a yetma,

    Imi nettuqenneɛ ad nidir di lefhama d tiwizi, nettwali d lwaǧeb fell-aɣ, ɣef ayen nesɛedda, awen-d nini uguren d-tettmagar tegrawla d-yernan ɣef yiwen webrid n tsertit taqdimt i yefkan i yiman-is lweqt d wallalen i yeǧǧan timetti texreb u teqqur.

    Di tuber 1988, ilmeẓyen izzayriyen ssutren deg yidammen, tuggut-nsen n yiwen nniḍam asertan i icuban win i d-yesseɣlin leḥzen fell-awen 42 n yissegasen. Imi ulac imdanen ara isselḥun tastratijit iwulmen, adabu yessaweḍ ad yerr taswiɛt i lfayda ines, yesseɣleḍ tulya tasertant d teywalt anda Lezzayer d lǧiran is simmal ttxelliṣen ayagi.

    RCD yettwali s leqniɛa imeslayen imenza n yimḍebren n tegrawla n Libya i yessawlen ɣer werkad d smaḥ, yessawel akken ur yettili ara ttar am akken ara yexdem tazmert-is i uslelli n tmurt-nsen seg iɣeblan n zik. Imagdayen n Tefriqt ugafa umnen d akken ṣṣfa agi ad yiɣzif umecwaṛ-is s lemɣawla s lebɣi n uṛeṣṣi n yiwet n tegnitt tasertant anda ara zdin imetlen-is n tidett anda tilelli, ṣṣfa akked wezref ad ṣṣiwḍen tamurt-nwen ad tesɛu tisudsiwin n tidett anda arraw-is meṛṛa ad sɛun tilelli umeslay, azref n tikta-nsen ad xelqen Libya tamaynutt.

    Imi twalam belli ur nezmir ara ad beddel nniḍam asertan amesbaṭli s zzur aya d ttbut s wayen tumnem akken iɣallen imaynuten ilaq ad awin kra n wejdid, ad issinen ad ggen leqrar i ṛzana d lxir. Neẓra i meṛṛa, di Libya neɣ anda nniḍen, abrid awḥid mgal Kadhafi d iqeffafen-is d tugdut.

    Akbal-nneɣ i umussu-nwen d lwaǧeb, rbaḥ-nwen d lfayda aɣelnaw yuklalen aladɣa azal-is ɣlay. Ad iqqim i nukni akkin i leqdaṛ azerfan, aggaḍ n umennuɣ-nwen d asefti i temnaḍt iɣ-yaɛnan meṛṛa.

    Ih d lwaǧeb ad nesseɣli tisnarafin, ih d lwaǧeb ad nebnu timetiyin n wezref d tlelli s lmendad n Ddulat n wezref maca, i waken ad naweḍ akken iwulem u s lemɣawla, ittuḥettem fell-aɣ d akken yal timmunent taɣelnawt ad tesfaydi tayeḍ i weḍman n unegmu amagday di temnaḍt. Ar tura, deg umezruy-nneɣ, yal listiɛmaṛ yessa i win d-iteddun. Nezmer ad neqleb lqanun agi n daɛwessu u nesɛa, ass-a, tamasit ad neg i yal asurif aɣelnaw d taṛekkizt ara isǧehden, ara yeddun akked meṛṛa tid irefden immal-nneɣ idduklen.

    A yessetma, a yetma,

    Di yebrir 58, imḍebren imeṛṛukiyen, itunsiyen d izzayriyen inejmaɛen di Tanǧa meslayen s yiwet n taɣuct ɣef akken timmuniniyin n tmura-nsen ilaq ad awḍent ar usbeddi n yiwet n Tfidiralit n Ddulat n Tefriqt ugafa. Deg usirem agi s wayes ara nessiweḍ ad negg irebbi i umḥarrak ilelli d yewḍen ɣer tlisa-nneɣ. Ayagi xas ma tiswiɛin tisartanin ad ḥetment fell-aɣ ad nennaɣ yal wa di tama-s, d lwaǧeb fell-aɣ, neɣ ad neɣli di leɣlaḍ nniḍen ittawin ɣer lmut, ad nesɛu deg allaɣ d akken ur tettili tifrat idummen i yimennuɣen-nneɣ ḥala deg usdukel n tezmert-nneɣ. Deg tiddukla UMA, sandika agi n yindduba, ilaq ad nqabel tiwiziwin izdin mbla iɣisi n yimussuyen-nneɣ.

    Deg uzgen n lqern aya, Lezzayer tezmer ad tili d taṛekkizt ineḍmen deg umussu n tuksa n westeɛmer i yellin iberdan i wacḥal yegduden. Rezq agi d umḍiq agi ttwakren sɣur udabu aweḥci. Ass-a, d tanfust n Libya i yettuḥetmen fell-aɣ d amedya n tezmert d lwaǧeb ara aɣ-iɛewnen deg umennuɣ-nneɣ, aladɣa di Lezzayer.

    S tidett, yella wemgarad d Tunes akked Maṣer i yettidiren yakan seg zik d Ddula n tmurt ineḍmen, Lezzayer d Libya, nutnti, d timaynutin anda frurxent tmazdayin yemxallafen, ɣef ayen i-kun-yaɛnan, tesɛam tajmilt tamuqrant, tfehmem, tesduklem. Ayen iɛadlen nniḍen : Lezzayer d Libya ttwassumment sɣur nniḍamat isertanen iɛeṣṣekriyen, ur nesɛi la tamasit, la lefhama. Lquruba agi, gar tɣawsiwin nniḍen, d akken amennuɣ-nnwen yettmeslay-aɣ-d akter n wiyiḍ. S wudem asertan, tasuqelt n tnekra-nnwen ɣer wahil amagday, imetti d izen igerzen iččuren d asirem ara tefkem i tmurt-nnwen, akkin i waya, i meṛṛa tawennaṭ-nneɣ tasertant.

    Asirem ttrajun wid issexraben ifulen-nneɣ, lexṣara tettuḥerrem fell-awen. S wayagi, nukni s yiɣelnawen d imagdayen izzayriyen, ad nessuter deg-wen akter n wayen ara nessuter deg wiyaḍ.

    A yessetma, a yetma,

    Txedmem ayen iwaɛren, ittuḥettem fell-awen ad txedmem ayen yellan d uɣdim. Amezruy yefka-yaɣ tagnitt ad nessefti asirem-nneɣ. Teẓram, aṭas aya RCD yexdem i wesdukkel n yiɣallen imagdayen n temnaḍt-nneɣ.

    S wafrayen n tegmatt.

    Lezzayer, ass n 26 ɣuct 2011
    Sad Sadi.
    Aselway n RCD





Abidyu

Interview de Mohcine Belabbas, prsident du RCD, s
Yeffγ-d ass : 25/12/12

Muqel yak tibidytin

Iḍrisen igejdanen n Lezzayer

Taseččaṛit